21 بهمن 1402 توسط modir 0 دیدگاه

همه چیز درباره خشکی دهان

خشکی دهان یا Xerostomia علامتی است که در نتیجه کمبود بزاق ایجاد می‌شود و علل بالقوه آن می‌تواند از کم آبی، شرایط مزمن زمینه ای و عوارض جانبی برخی درمان‌ها و داروها باشد. شدت خشکی دهان یا علائم Xerostomia از ناراحتی خفیف تا بیماری دهان و دندان قابل توجه است. همچنین می تواند سلامت، رژیم غذایی و کیفیت زندگی بیمار را به خطر بیندازد. خشکی دهان یک بیماری شایع، پیچیده و کمتر شناخته شده که ممکن است با کم کاری غدد بزاقی همراه باشد یا نباشد (یعنی اندازه گیری عینی کاهش جریان بزاق). بزاق مخلوط پیچیده ای از مایعات است. همچنین چندین عملکرد محافظتی از جمله پاکسازی حفره دهان، تسهیل گفتار و بلع و محافظت از بافت‌های دهان (از جمله دندان‌ها) در برابر حمله‌های فیزیکی و میکروبی و حفظ pH خنثی را انجام می‌دهد. کاهش جریان بزاق می تواند مشکلاتی را ایجاد کند. همچنین می‌تواند احتمال ایجاد پوسیدگی دندان، دمینرالیزاسیون دندان‌ها، حساسیت دندان و یا عفونت‌های مخاطی را افزایش دهد.

علل بالقوه مختلفی از جمله کم آبی بدن، مصرف دارو، سمیت شیمی درمانی و یا پرتودرمانی سر و گردن، بیماری‌های خودایمنی و سایر بیماری‌های مزمن و آسیب عصبی برای خشکی دهان وجود دارد. برآوردهای شیوع خشکی دهان در جمعیت عمومی بسته به تعاریف مورد استفاده شده و تفاوت در نمونه های مورد مطالعه به طور گسترده ای متفاوت است. مطالعات تخمینی، شیوع Xerostomia را از 10 تا 26 درصد در مردان تا 10 تا 33 درصد در زنان گزارش کردند. تقریباً تمام بیماران مبتلا به بیماری شوگرن یا پرتودرمانی برای سرطان سر و گردن دچار Xerostomia می‌شوند. بزاق مخلوطی از ترشحات غدد بزاقی اصلی (یعنی پاروتید، زیر فکی، زیر زبانی) و فرعی است که در مخاط دهان قرار دارند. بزاق شامل 99% آب و کمتر از 1% مواد جامد است. در آن تعدادی الکترولیت (مانند سدیم، پتاسیم، کلسیم، بی کربنات، فسفات) و اجزای آلی (مانند ایمونوگلوبولین ها، پروتئین ها، آنزیم ها، موسین ها) وجود دارد.

علت های خشکی دهان

یک بررسی سیستماتیک در سال 2018 به این نتیجه رسید که داروهای اورولوژیک، داروهای ضد افسردگی و روانگردان با خشکی دهان در افراد مسن مرتبط هستند. مرور سیستماتیک دیگری گزارش داد که 106 دارو از جمله داروهای ضد افسردگی (مانند فلوکستین) و داروهای ضد موسکارینی (مانند، تولترودین برای مثانه بیش فعال) با اختلال عملکرد غدد بزاقی، مرتبط هستند. داروهای بدون نسخه (OTC) و داروهای تجویزی از جمله آنتی هیستامین‌ها (برای آلرژی یا آسم)، داروهای ضد فشار خون، ضد احتقان‌ها، داروهای ضد درد، دیورتیک‌ها، شل کننده های عضلانی و داروهای ضد افسردگی می توانند به تشدید خشکی دهان کمک کنند. رایج ترین انواع داروهایی که باعث اختلال عملکرد بزاق می‌شوند دارای اثرات آنتی کولینرژیک هستند. به عنوان مثال، داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، آنتی هیستامین‌ها، داروهای ضد فشار خون، داروهای ضد تشنج و ضد اسپاسم. به طور کلی، احتمال کاهش میزان جریان بزاق در حضور بسیاری از بیماری‌ها و داروها افزایش می یابد.

 خشک شدن دهان نیز معمولاً به عنوان یک اثر جانبی جزئی همراه با خواب‌آلودگی، سرگیجه و حالت تهوع گزارش می‌شود. اگر بیمارانی که داروهای آنتی کولینرژیک مصرف می‌کنند، بتوانند آنها را در طول روز به جای شب (با اجتناب از علائم شبانه) و در دوزهای منقسم به جای یک دوز بزرگ‌تر استفاده کنند، علائم خشکی دهان ناشی از داروها نیز کاهش می‌یابد. خشک شدن دهان همچنین می‌تواند به دنبال پیوند سلول‌های بنیادی خون ساز باشد. همچنین به عنوان بخشی از پیوند غدد بزاقی در مقابل بیماری میزبان رخ دهد. شیوع خشک شدن دهان نیز در بین افرادی که بیش از چهار داروی تجویزی روزانه مصرف می‌کنند، بیشتر است. یکی دیگر از علت‌های مهم Xerostomia استفاده از الکل و تنباکو، مصرف حشیش یا مصرف بیش از حد کافئین یا غذاهای تند است.

علائم و نشانه‌ها

پروتئین‌ها و موسین‌های بزاقی به روانکاری و پوشش بافت‌های دهان کمک و از مخاط در برابر آسیب‌های شیمیایی، میکروبی و فیزیکی (به عنوان مثال سایش) محافظت می‌کنند. علائم این بیماری نیز ممکن است در شب بدتر شود. زیرا غده بزاق برون ده در طول خواب به کمترین حد خود می‌رسد و این مشکل می تواند با تنفس دهانی تشدید شود.

  • احساس چسبندگی، خشکی یا سوزش در دهان
  • مشکل در جویدن، بلع، چشیدن یا صحبت کردن
  • تغییر طعم یا عدم تحمل غذاها یا نوشیدنی‌های تند، شور یا ترش
  • خشک شدن یا درد گلو
  • زبان خشک و خشن
  • لب های ترک خورده
  • عفونت قارچی دهان (مانند کاندیدیازیس)
  • گرفتگی صدا
  • بوی بد دهان
  • ناتوانی در نگه داشتن پروتزهای مصنوعی یا پروتزهای متحرک نامناسب

درمان خشکی دهان

از اهداف درمان خشکی دهان می‌توان به شناسایی علت‌های احتمالی خشکی، تسکین ناراحتی و پیشگیری اشاره کرد. همچنین دارای عوارضی مانند پوسیدگی دندان و عفونت‌های پریودنتال هستند. بیمارانی که از خشکی دهان شکایت دارند، باید یک تاریخچه پزشکی و دندانپزشکی دقیق برای تشخیص زودهنگام و شناسایی علل بالقوه زمینه ای داشته باشند. اگر مشخص شود که یک داروی خاص باعث خشک شدن دهان می‌شود، پزشک دوز آن را تنظیم یا داروی دیگری را تجویز می‌کند که احتمال خشکی کمتری داشته باشد. اقدامات تسکین دهنده و پیشگیرانه مختلف، از جمله درمان دارویی با محرک‌های بزاقی، فلوراید موضعی، جایگزین های بزاق و استفاده از آدامس بدون قند/نعناع، ​​ممکن است باعث کاهش این بیماری شود. نمونه هایی از استراتژی‌های مقابله ای برای تسکین خشکی دهان عبارتند از:

  • نوشیدن آب یا نوشیدنی‌های بدون قند و بدون کافئین
  • مکیدن تکه‌های یخ
  • استفاده مکرر از نرم کننده‌های لب (به عنوان مثال، هر دو ساعت یکبار)
  • جویدن آدامس بدون قند یا مکیدن آب نبات بدون قند
  • پرهیز از غذاهای شور یا تند یا غذاهای خشک و سخت
  • اجتناب از غذاهای چسبناک و شیرین
  • اجتناب از مواد محرک مانند الکل، تنباکو و کافئین
  • نوشیدن مایعات در حین غذا
  • توصیه‌های اختصاصی بهداشت دهان و دندان از سوی مؤسسه ملی تحقیقات دندان‌پزشکی
  • حداقل دو بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید دندان‌ها را به آرامی مسواک بزنید.
  • هر روز نخ دندان بکشید.
  • حداقل دو بار در سال برای ویزیت دندانپزشکی برنامه ریزی کنید.
  • استفاده از ژل فلوراید قوی (0.4٪ فلوراید قلع، 1.1٪ فلوراید سدیم) روزانه برای کمک به جلوگیری از پوسیدگی دندان
  • درمان سریع عفونت‌های قارچی یا باکتریایی دهان
  • استفاده از وارنیش 0.5% فلوراید روی دندان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *